Toplu ulaşım uygulaması geliştirmek, sadece bir durak listesi göstermekten ibaret değildir. Hatlar, duraklar, sefer saatleri, yönler, aktarma noktaları, tatil takvimleri ve veri güncelliği birlikte düşünülmelidir. GTFS standardı bu veriyi daha taşınabilir hale getirir.
Bu rehber, API Deposu'ndaki İstanbul İETT GTFS, İzmir ESHOT GTFS, Konya GTFS ve Kocaeli GTFS kayıtlarını ürün geliştirme açısından özetler.
Hızlı karşılaştırma
| Şehir | Kayıt | En iyi kullanım | Not |
|---|---|---|---|
| İstanbul | İETT GTFS | Büyük şehir hat/durak analizi | Portal erişimi ortamdan ortama değişebilir |
| İzmir | ESHOT GTFS | İzmir otobüs verisi | GTFS ZIP odaklı kullanım |
| Konya | Konya GTFS | Şehir ulaşım analizi | GTFS ve tarifeler birlikte değerlendirilebilir |
| Kocaeli | Kocaeli GTFS | Durak, trip ve hat dosyaları | Dosyalar ayrı ayrı paylaşılabilir |
GTFS ile ne yapılabilir?
GTFS verisiyle durak arama, hat listesi, sefer planı, şehir içi ulaşım haritası, erişilebilirlik analizi ve rota prototipi yapılabilir. Statik GTFS, "şu anda otobüs nerede" sorusundan çok "hat ve plan bilgisi nedir" sorusunu yanıtlar.
Bu yüzden ürün gereksinimini baştan ayırın. Kullanıcıya canlı araç konumu göstermek istiyorsanız sadece İstanbul İETT GTFS veya İzmir ESHOT GTFS gibi statik veri setleri yetmeyebilir. Gerçek zamanlı veri için ayrı kaynak gerekir.
Şehir bazlı veri farkları
Konya GTFS ve Kocaeli GTFS gibi daha küçük ölçekli şehir verileri, ulaşım analizi ve veri görselleştirme projeleri için iyi başlangıç olabilir. Veri hacmi İstanbul kadar büyük olmadığı için parser, import ve modelleme akışını test etmek daha kolaydır.
İstanbul gibi büyük şehirlerde veri hacmi ve edge-case sayısı artar. Aynı durak adının farklı yönlerde geçmesi, hat varyantları, geçici sefer değişiklikleri ve portal erişim davranışı uygulama tasarımını etkileyebilir. Bu yüzden önce küçük bir import pipeline kurup sonra büyük şehir verisine genişlemek mantıklıdır.
Üretim import stratejisi
GTFS dosyalarını doğrudan canlı veritabanına yazmak risklidir. Önce yeni feed'i indirin, dosya bütünlüğünü kontrol edin, zorunlu GTFS dosyalarının varlığını doğrulayın ve satır sayısı gibi temel metrikleri eski sürümle karşılaştırın. Anormal düşüş varsa canlıya almadan durdurun.
Versiyonlama da önemlidir. Her import çalışmasında feedVersion, sourceUrl, downloadedAt ve validatedAt alanları saklanırsa geriye dönük hata analizi kolaylaşır. Kullanıcıya gösterilen rota bilgisi hangi feed sürümünden geldiğini sistem içinde izlenebilir olmalıdır.
Kullanıcı deneyimi
Toplu ulaşım verisi kullanıcı için güven konusudur. Yanlış sefer veya durak bilgisi doğrudan zaman kaybına yol açar. Bu yüzden ekranda "plan verisi" ve "canlı bilgi" ayrımı yapılmalı, veri güncelliği mümkün olduğunca görünür olmalıdır.
Arama deneyiminde Türkçe karakter, mahalle adı, durak numarası ve hat kodu gibi farklı girişleri desteklemek gerekir. GTFS verisini normalize ederken arama index'i ayrıca tasarlanırsa kullanıcı doğru durağa daha hızlı ulaşır.
Analiz ve şehir planlama kullanımları
GTFS yalnızca son kullanıcı uygulamaları için değil, şehir analitiği için de değerlidir. Durak yoğunluğu, hat kapsaması, aktarma merkezleri, sefer sıklığı ve mahalle erişilebilirliği gibi metrikler GTFS dosyalarından çıkarılabilir. Bu analizler belediye, araştırma ve ulaşım girişimleri için ürün fikrine dönüşebilir.
Ancak analitik yaparken plan verisi ile gerçekleşen operasyonu karıştırmamak gerekir. Statik GTFS bir hattın planlanan seferini gösterir; aracın gerçekten geç kalıp kalmadığını göstermez. Bu ayrım rapor başlıklarında ve kullanıcı açıklamalarında net yazılmalıdır.
Çok şehirli bir ürün yapıyorsanız şehirleri aynı iç modele dönüştürmek uzun vadede kazandırır. Her portalın dosya indirme şekli farklı olabilir, ama uygulama içinde route, stop, trip, calendar ve feedVersion gibi standart alanlar korunursa yeni şehir eklemek kolaylaşır.
İlgili API Deposu kayıtları
Kaynaklar
Sik Sorulan Sorular
›GTFS verisi nedir?
GTFS, toplu ulaşım hatları, durakları, seferleri ve takvim bilgilerini standart dosyalarla temsil eden yaygın bir formattır. Rota planlama ve ulaşım analizi ürünlerinde kullanılır.
›Türkiye'de hangi şehirler GTFS verisi yayınlıyor?
API Deposu kataloğunda İstanbul İETT, İzmir ESHOT, Konya ve Kocaeli için GTFS veya toplu ulaşım veri setleri bulunur. Her şehrin portal yapısı ve güncelleme düzeni ayrı kontrol edilmelidir.
›GTFS verisi gerçek zamanlı konum sağlar mı?
Klasik GTFS genellikle statik hat, durak ve sefer planı verisidir. Araç konumu veya canlı gecikme için GTFS Realtime veya ayrı gerçek zamanlı API gerekir.
›GTFS verisi üretimde nasıl güncellenmeli?
Dosyalar periyodik indirilmeli, şema doğrulanmalı ve önce staging ortamında işlenmelidir. Yeni veri doğrudan canlı rotalama motorunu bozmayacak şekilde versiyonlanmalıdır.